Lanckorona, malownicza wieś położona w województwie małopolskim, kryje w sobie bogatą historię i niezwykłe zabytki. Przez ponad 600 lat posiadała prawa miejskie, a jej okolice obfitują w ponad 150 cennych obiektów dziedzictwa kulturowego. To tylko jeden z powodów do odkrycia fascynujących dziejów i atrakcji tej wyjątkowej miejscowości.
Spis treści
Historia Lanckorony: od miasta do wsi
Początki Lanckorony sięgają XIV wieku, kiedy to król Kazimierz III Wielki w 1336 roku ufundował kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. W 1361 roku monarcha zezwolił na założenie miasta, które miało strzec granicy ze Śląskiem i drogi do Krakowa. W 1366 roku Lanckorona otrzymała prawa miejskie na prawie magdeburskim, co zapoczątkowało jej rozwój jako ważnego ośrodka handlowego i obronnego.
Przez wieki Lanckorona była świadkiem wielu istotnych wydarzeń historycznych. W 1655 roku, podczas potopu szwedzkiego, zamek i miasto zostały zniszczone przez wojska szwedzkie. W latach 1769–1771 miały tu miejsce walki związane z konfederacją barską, w tym bitwa pod Lanckoroną 23 maja 1771 roku, gdzie konfederaci starli się z wojskami rosyjskimi.
Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku Lanckorona znalazła się pod panowaniem austriackim. W XIX wieku miasto przeżywało stagnację, a liczba ludności malała. W 1933 roku, z powodu spadku liczby mieszkańców poniżej 2000, Lanckorona utraciła prawa miejskie i stała się wsią.
Zabytki Lanckorony to świadectwo bogatej przeszłości
Lanckorona zachwyca unikalnym układem urbanistycznym i zabytkowymi budowlami. Centralnym punktem jest rynek z charakterystyczną drewnianą zabudową z XIX wieku. Domy te wyróżniają się daleko wysuniętymi dachami, które tworzą urokliwe podcienia. W jednym z takich domów mieści się Izba Regionalna, prezentująca eksponaty związane z historią i kulturą regionu.
Nad wsią górują ruiny zamku zbudowanego w XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego. Zamek pełnił funkcje obronne, strzegąc granicy i drogi do Krakowa. Choć dziś pozostały jedynie fragmenty murów, miejsce to przyciąga turystów pragnących poczuć ducha historii.
Zamek w Lanckoronie odegrał kluczową rolę w historii regionu. Jego głównym zadaniem była ochrona granic Królestwa Polskiego oraz kontrola nad ważnymi szlakami handlowymi. W kolejnych stuleciach zamek przechodził w ręce różnych rodów magnackich, takich jak Lanckorońscy, Zebrzydowscy czy Czartoryscy. W XVII wieku, podczas potopu szwedzkiego, zamek został zdobyty i częściowo zniszczony przez wojska szwedzkie. Mimo prób odbudowy, z biegiem lat popadał w ruinę. Dziś pozostałości zamku stanowią atrakcję turystyczną, z której roztacza się widok na okoliczne wzgórza.
Kościół Narodzenia św. Jana Chrzciciela, ufundowany w 1336 roku, również zasługuje na uwagę. Pierwotna świątynia została wzniesiona w XIV wieku, jednak na przestrzeni wieków była wielokrotnie przebudowywana. Świątynia przetrwała liczne zawieruchy dziejowe, w tym potop szwedzki i konfederację barską. W XIX wieku została przebudowana, a wewnątrz zachwyca późnorenesansowy ołtarz główny z obrazem Chrztu Chrystusa oraz kaplica Różańcowa z obrazem Matki Boskiej Lanckorońskiej.
Architektura i układ urbanistyczny
Lanckorona zachowała unikatowy układ urbanistyczny z czasów nadania praw miejskich. Centralnym punktem jest rynek o wymiarach 90 na 110 metrów, charakteryzujący się znacznym nachyleniem terenu wynoszącym około 9,5%. Wokół rynku znajdują się drewniane domy z XIX wieku z charakterystycznymi podcieniami i daleko wysuniętymi dachami. Taka zabudowa jest unikatowa w skali kraju i stanowi o niepowtarzalnym uroku miejscowości.
Izba Regionalna i Muzeum
W jednym z zabytkowych domów przy rynku mieści się Izba Regionalna, prezentująca eksponaty związane z historią i kulturą Lanckorony. Zwiedzający mogą tam zobaczyć przedmioty codziennego użytku, stroje ludowe oraz pamiątki związane z konfederacją barską. W muzeum znajduje się również ekspozycja poświęcona Kazimierzowi Pułaskiemu, który brał udział w bitwie pod Lanckoroną w 1771 roku.
Lanckorona dziś – turystyczna perła Małopolski
Obecnie Lanckorona przyciąga turystów swoim niepowtarzalnym klimatem i bogactwem zabytków. Spacerując po wąskich uliczkach, można poczuć atmosferę minionych wieków. Warto odwiedzić lokalne kawiarnie i galerie, które wpisują się w artystyczny charakter miejscowości.
W okolicy Lanckorony znajduje się ponad 150 zabytków, w tym kapliczki, krzyże przydrożne oraz tradycyjne drewniane domy. Bliskość Kalwarii Zebrzydowskiej, wpisanej na listę UNESCO, dodatkowo podnosi atrakcyjność turystyczną regionu.
Lanckorona, choć dziś jest wsią, wciąż emanuje miejskim charakterem i bogatą historią. To miejsce, gdzie czas zdaje się płynąć wolniej, a każdy zakątek opowiada własną historię. Warto tu przyjechać, by na własne oczy zobaczyć i poczuć magię tej niezwykłej miejscowości.
Współczesna Lanckorona to spokojna wieś, która przyciąga artystów, turystów i miłośników historii. Organizowane są tu liczne wydarzenia kulturalne, takie jak Festiwal Aniołów czy Jarmark Świętojański, które nawiązują do tradycji i historii miejscowości. Dzięki zachowanemu dziedzictwu oraz unikatowemu klimatowi, Lanckorona pozostaje jednym z najbardziej urokliwych zakątków Małopolski.
Szlaki turystyczne i przyroda
Lanckorona, położona na zboczach Góry Zamkowej, oferuje liczne szlaki turystyczne prowadzące przez malownicze tereny Beskidu Makowskiego. Spacerując po okolicznych lasach, można natknąć się na pozostałości dawnych fortyfikacji oraz cieszyć się pięknem przyrody. W pobliżu znajdują się również inne atrakcje, takie jak Kalwaria Zebrzydowska z klasztorem bernardynów wpisanym na listę UNESCO.
