Wyobraź sobie morze sosen pachnące żywicą, gdzie jedynym hałasem jest śpiew ptaków. To Puszcza Notecka – największy las w Polsce, który jakimś cudem ominęły tłumy. Odkryj z nami ten zaskakujący raj ciszy, gdzie zgubisz zasięg, ale odnajdziesz spokój.
Spis treści
Co sprawia, że Puszcza Notecka jest tak wyjątkowa?
Na mapie Wielkopolski rozlewa się zielona plama o powierzchni 1372 km². To nie tylko największy Leśny Kompleks Promocyjny w kraju, ale też tętniąca życiem układanka z sosnowych drzewostanów, wydm i jezior. Tutaj natura dyktuje zasady:
„Na nieurodzajnych glebach rosną tu prawie wyłącznie 70-letnie bory sosnowe (95%), z domieszką brzozy. Inne drzewa – olszę, dąb, osikę i topolę – spotkać można jedynie nad jeziorami znajdującymi się na pograniczu lasów, nad Wartą i Notecią, a także w północnej części leśnego kompleksu, czyli wszędzie tam, gdzie jest woda” (Lasy Państwowe, opis Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Puszcza Notecka”, 2024)
Ten z pozoru monotonny krajobraz łamią potężne wydmy sięgające 42 metrów wysokości oraz tajemnicze jeziora-bagna. Po ogromnym pożarze w 1992 roku, który pochłonął 6 tys. hektarów, las odrodził się dzięki determinacji leśników. Dziś, jako Leśny Kompleks Promocyjny, łączy ochronę przyrody z edukacją. Jak podkreślają Lasy Państwowe:
„Leśne Kompleksy Promocyjne są obszarami funkcjonalnymi o szczególnym znaczeniu społecznym, ekologicznym i edukacyjnym, obejmujące wybrane duże zwarte obszary leśne charakterystyczne dla danego obszaru” (Lasy Państwowe, 2023, oficjalna strona lkp.lasy.gov.pl)
Dlaczego warto tu uciec od świata?
Marzysz o miejscu, gdzie „korek” oznacza stado jeleni na leśnym dukcie? Tutaj to codzienność. Samochód zostawiasz w jednej z wiosek na skraju puszczy i ruszasz w zielony labirynt pachnący żywicą.
„Puszcza Notecka, choć leśna i dzika, jest doskonale przygotowana na przyjęcie turystów. Malownicze krajobrazy, czyste powietrze oraz infrastruktura turystyczna czynią ją idealnym miejscem na aktywny wypoczynek” (Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Szczecinie, materiały promocyjne, 2024)
Dla aktywnych – trasy rowerowe i piesze wędrówki w cieniu sosen. Dla fanów zen – medytacja przy szumie fal na Jeziorze Lubaskim. Jesienią? Sezon na grzyby: kurki, borowiki i kozaki dosłownie czekają na zebrane. A jeśli wolisz wędkę – odwiedź Staw Goszczanowski. Przed wojną hodowano tu karpie, dziś królują szczupaki i amury.
Dzikie życie i roślinne rarytasy
Sosny to tylko wierzchołek ekologicznej piramidy. W 11 rezerwatach przyrody skrywają się prawdziwe perły – jak torfowisko Bagno Chlebowo, największe w Wielkopolsce.
„Ścisłą ochroną objęta jest tu część największego w Wielkopolsce, liczącego ponad 400 ha, torfowiska wysokiego typu atlantyckiego, z sosnami i brzozami o niezwykłych kształtach” (Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Poznaniu, opisy rezerwatów, 2023)
Tu rośnie żurawina błotna i bagno zwyczajne, a mieszka… armia żmij zygzakowatych. Na Jeziorze Rzecińskim zakwita rzadki storczyk – lipiennik Loesela, a w koronach drzew Rezerwatu Cegliniec gniazdują ptaki, których nie wyparła jeszcze cywilizacja. Zwierzyniec? Jelenie, wilki, rysie, a nawet żubry. Pamiętaj – one tu rządzą, Ty jesteś tylko gościem.
Wydmy, jeziora, torfowiska – mapa skarbów natury
Gdyby Puszcza Notecka była deserem, to sosnowa baza zyskałaby epicki dodatek w postaci: wydm wysokich jak 14-piętrowce, jezior o nieregularnych kształtach i torfowisk jak miękkie poduchy. Spacer po wydmach? Jak wyprawa na Saharę – tylko z dzięciołem zamiast wielbłąda.
A jeziora? Jest ich aż 90 – każde inne. Grupa mialska przypomina wstążki między wydmami, sierakowskie – jak bryły lodu porzucone przez lodowiec. Te z grupy nowokwiejeckiej to okrągłe oczka wody. A torfowe rozlewiska? Królestwo żab i unikalnych łąk. Koniecznie odwiedź Jezioro Lubaskie – jedyne z kąpieliskiem i kempingiem. Skok do wody po leśnej włóczędze? Bezcenna nostalgia.
Praktyczny przewodnik: jak, gdzie, co zabrać?
- Dojazd: Najlepiej samochodem. Celuj w Sieraków, Międzychód, Wronki – to naturalne bramy do puszczy.
- Nocleg: Agroturystyki w Chojnie, domki nad Jeziorem Lubaskim lub klasyczny kemping pod gwiazdami.
- Szlaki: Czerwony Trakt Osich Łużyc (26 km przez historię i legendy), niebieski wokół Sierakowa.
- Ekwipunek: Buty terenowe (na wydmy), mapa (zasięg to mit), repelent na komary.
- Co zostawić? Zegarek i pośpiech. Tu czas płynie w rytmie wschodu słońca i dymu z ogniska.
Wielkopolska w pigułce: co jeszcze zobaczyć?
Wycieczka do Puszczy Noteckiej to idealna okazja, by zobaczyć też mniej oczywiste skarby regionu:
- Zamek Opalińskich w Sierakowie – odrestaurowana renesansowa rezydencja z kryptami grobowymi możnych rodu. Miejsce ocalone z potopu szwedzkiego.
- Muzeum Zamek Górków w Szamotułach – klimatyczna siedziba dawnej arystokracji, dziś z wystawami etnograficznymi i koncertami.
- Laufpompa w Międzychodzie – jedyna taka działająca pompa uliczna w Polsce, z XIX wieku. Nadal działa i dostarcza wodę!
- Kościół św. Katarzyny we Wronkach – XV-wieczna gotycka świątynia z zachowanym portalem i dawnymi epitafiami.
- Park Krajobrazowy Dolina Kamionki – wąwozy, stare młyny, urokliwa trasa rowerowa łącząca naturę z historią.
TOP 5 rzeczy, które zrobisz tylko w Puszczy Noteckiej
- Przejdziesz się po wydmach… w środku lasu.
Nie musisz jechać nad morze, by poczuć piach pod butami. Wydmy w Puszczy Noteckiej osiągają nawet 42 metry wysokości – więcej niż niejeden wieżowiec. - Złowisz amura pod klonem i wykąpiesz się jak za dzieciaka.
Staw Goszczanowski to spokojna miejscówka na ryby, a Jezioro Lubaskie – z kąpieliskiem i kempingiem – przywołuje klimat kolonii sprzed lat. - Trafisz do lasu, w którym żyją wilki, rysie i żubry – i nie zobaczysz tłumów.
To jedno z nielicznych miejsc w Polsce, gdzie wielkie ssaki mają tak dużo przestrzeni, a Ty – szansę zobaczyć je w naturalnym środowisku (albo przynajmniej ich ślady). - Zobaczysz największe torfowisko w Wielkopolsce (i armię żmij).
Bagno Chlebowo to przyrodnicza osobliwość z rzadką roślinnością i największą populacją żmij zygzakowatych w regionie. Tylko patrz pod nogi! - Odnajdziesz ciszę, której nie przerywa nawet zasięg.
W wielu miejscach Puszczy Noteckiej telefon traci kontakt ze światem – i bardzo dobrze. Tu rządzi natura, nie powiadomienia.
Puszcza Notecka to nie Disneyland – i całe szczęście. Tu nie chodzi o spektakularne „atrakcje”. Magia jest w ciszy, cieniu i zapachu żywicy. To miejsce, gdzie zgubisz się z premedytacją – i znajdziesz to, czego w mieście nie ma. Pamiętaj: zachowuj się jak gość. Bo ten las zasługuje na szacunek. I na to, by istniał jeszcze długo po tym, jak Ty wrócisz do codzienności.
