Koronki z Pagu to nie tylko piękna ozdoba, ale przede wszystkim żywa historia i tradycja. Każdy, kto odwiedza tę chorwacką wyspę, natrafia na delikatne, misternie wykonane wzory, które od wieków zdobią ubrania, serwetki i szaty liturgiczne. Ich unikalność i precyzja sprawiły, że stały się symbolem Pag. Dziś, dzięki wpisaniu na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, są rozpoznawalne na całym świecie. Sprawdź, jak przez stulecia ewoluowała ta sztuka i dlaczego warto zabrać koronkę z Pag jako pamiątkę z podróży.
Spis treści
Historia koronek z Pagu: od klasztorów po światowe salony
Pierwsze ślady koronkarstwa na Pagu sięgają XV wieku. Na płaskorzeźbie w kościele parafialnym można dostrzec stylizowane ubranie z ozdobną chustą, która już wtedy była zdobiona koronką. Wtedy jeszcze nie była to samodzielna dekoracja, lecz element haftu na płótnie. Technika teg łączyła w sobie elementy haftu i koronki, tworząc geometryczne wzory. To właśnie w klasztorze sióstr benedyktynek św. Małgorzaty koronkarstwo zaczęło się rozwijać. Zakonne archiwa potwierdzają, że siostry uczyły tej sztuki swoje wychowanki już od 1579 roku. Przez wieki koronki były nieodłącznym elementem stroju damskiego i duchownego, a ich wykonanie stało się lokalną tradycją.
W XIX wieku koronki z Pag zaczęły zdobywać szersze uznanie. W 1880 roku chorwacki archeolog Frane Bulić zorganizował wystawę w Solin, na której zaprezentowano te wyjątkowe wyroby. To wydarzenie przyczyniło się do popularyzacji koronkarstwa. Jednak prawdziwy przełom nastąpił w 1906 roku, kiedy to za sprawą burmistrza Frane Budaka i Natalie Bruck-Auffenberg założono szkołę dla hafciarek. Pierwsza nauczycielka, Nilla Rakamarić, wprowadziła nowoczesne metody nauczania, łącząc stare wzory z nowymi pomysłami. Dzięki temu koronka z Pagu przestała być tylko ozdobą ubioru, a stała się samodzielnym dziełem sztuki.
Zobacz także: Kornati. Ten niezwykły archipelag na Adriatyku to ponad 100 wysp. Znajduje się tu park narodowy, nazywany księżycowym
Szkoła koronkarstwa i jej rola w ochronie tradycji
Szkoła dla hafciarek działała nieprzerwanie do II wojny światowej, a później, z krótkimi przerwami, aż do dziś. Obecnie funkcjonuje w ramach szkoły średniej im. Bartula Kašića. Jej istnienie pozwoliło zachować unikalne techniki i wzory, które były przekazywane z pokolenia na pokolenie. W 2008 roku siostry benedyktynki wznowiły zajęcia dla mieszkanek Pagu, aby podtrzymać tę tradycję. Dzięki ich staraniom oraz działaniom Towarzystwa Hafciarek Pagu „Frane Budak” koronkarstwo nie zaginęło. W 2021 roku miasto Pag zastrzegło prawo do kilku charakterystycznych wzorów, takich jak gusti dintel czy mušca. Od tego momentu ich wykorzystanie wymaga specjalnej licencji, co świadczy o ich wyjątkowej wartości.
W Pałacu Rektorskim na placu Petara Krešimira IV można podziwiać galerię koronek, gdzie zgromadzono najpiękniejsze przykłady tej sztuki. To miejsce, które pozwala zrozumieć, jak przez wieki zmieniały się techniki i wzory, a także jak koronki stały się ważnym elementem lokalnej tożsamości.
Międzynarodowe uznanie i prestiżowe wystawy
Koronki z Pag szybko zdobyły uznanie poza granicami Chorwacji. Na początku XX wieku były prezentowane i nagradzane na wystawach w Wiedniu, Paryżu, Londynie i Nowym Jorku. Ich piękno doceniła nawet arcyksiężna Maria Józefa, która zaprosiła hafciarki z Pag do Wiednia, aby wykonywały koronki na potrzeby dworu cesarskiego. To był moment, kiedy koronki z Pag stały się synonimem luksusu i perfekcji.
W 2007 roku koronkarstwo z Pag, wraz z tradycjami z Hvar i Lepoglavy, zostało zaprezentowane w siedzibie UNESCO w Paryżu. Dwa lata później sztuka wykonywania koronek została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. To wyróżnienie uczyniło koronki z Pag jedną z najważniejszych chorwackich tradycji kulturowych. Od 2010 roku na wyspie organizowany jest Międzynarodowy Festiwal Koronki, który przyciąga miłośników tej sztuki z całego świata. Podczas festiwalu można wziąć udział w warsztatach i zobaczyć wystawy koronek z różnych zakątków globu.
Zobacz także: Ceramika z Bolesławca to nasz skarb narodowy. Obcokrajowcy wyrywają sobie te naczynia z rąk
Dlaczego warto przywieźć koronkę z Pag?
Koronki z Pagu, podobnie jak tradycyjny paški sir to nie tylko piękna pamiątka, ale także kawałek historii i kultury. Każdy wzór opowiada swoją historię, a ich wykonanie wymaga nie tylko precyzji, ale i cierpliwości. Kupując koronkę, wspieramy lokalnych rzemieślników i przyczyniamy się do zachowania tej unikalnej tradycji. To idealny prezent dla bliskich, który będzie przypominał o wakacjach w Chorwacji.
Jeśli planujesz wizytę na Pagu, koniecznie odwiedź galerię koronek i spróbuj swoich sił w warsztatach. Może odkryjesz w sobie pasję do koronkarstwa? A jeśli nie, z pewnością docenisz piękno i misterną pracę, jaką kryje każdy kawałek koronki.
