Czy w kaszubskich lasach kryje się klucz do zrozumienia wędrówek starożytnych plemion? Kamienne Kręgi w Węsiorach, nazywane „polskim Stonehenge”, od ponad 2000 lat skrywają tajemnice Gotów – ludu, który na Pomorzu pozostawił po sobie nie tylko groby, ale i ślady mistycznych rytuałów. Co mówią nam kamienne stele i kurhany o kulturze, która ukształtowała średniowieczną Europę?
Spis treści
Struktura kamiennych kręgów i kurhanów
W gęstwinie Szwajcarii Kaszubskiej, 20 kurhanów i cztery kamienne kręgi tworzą największy w Polsce kompleks związany z kulturą Gotów. Rzeczywiście: już w I wieku n.e. Goci zaczęli tu budować konstrukcje, które dziś badają zarówno archeolodzy, jak i poszukiwacze „miejsc mocy”.
Kompleks w Węsiorach to 4 kamienne kręgi i 20 kurhanów rozrzuconych na obszarze 16,9 ha. Największy krąg ma 26 m obwodu, a jego stele sięgają 1,5 m wysokości. Wśród nich wykopano ponad 100 grobów – zarówno ciałopalnych, jak i szkieletowych – z brązowymi ozdobami i narzędziami. Trzy kręgi zachowały się w niemal idealnym stanie, czwarty jest częściowo zniszczony przez czas.
Znaczenie w kulturze Gotów
Dla Gotów kręgi pełniły podwójną funkcję: były nekropolią i miejscem rytuałów. Analiza przedmiotów znalezionych w kurhanach (m.in. fibule, szklane paciorki) potwierdza związki z kulturą wielbarską. Jordanes w kronice „Getica” wspomina, że Goci opuścili Skandynawię ok. I wieku n.e., by osiedlić się na Pomorzu. Tu rozwinęli unikatowe praktyki – od całonocnych czuwań przy zmarłych po układanie kamieni w geometryczne formy.
Naukowcy spierają się o cel budowy kręgów. Czy służyły jako:
- Kręgi sędziowskie – miejsca narad starszyzny?
- Obserwatoria astronomiczne – pomocne w śledzeniu cyklów rolniczych?
- Strefy kontaktu z zaświatami – gdzie żywi komunikowali się z przodkami?
Współczesne znaczenie i badania
Choć pierwsze wykopaliska rozpoczęto tu w XIX wieku, przełom przyniosły prace z lat 50. XX w. Dziś miejsce łączy naukę z turystyką. Dzięki inicjatywom jak cykl warsztatów dla dzieci, Goci znów „ożywają” w świadomości mieszkańców.
Kamienne Kręgi w Węsiorach to nie tylko punkt na mapie archeologii Pomorza. To świadectwo epoki, gdy rytuał i śmierć splatały się w codzienności dawnych ludów. Choć odkopano już setki artefaktów, wciąż nie wiemy: czy Goci budowali kręgi, czy tylko adaptowali starsze struktury? Tajemnica pozostaje – tak jak szelest liści w kaszubskim lesie, który szepty Gotów niesie przez wieki.
