Czy wiesz, że zaledwie 80 km od Krakowa znajduje się miasto, które było kluczowym ośrodkiem handlowym już w X wieku? Rzeczywiście Wojnicz, dziś malownicze miasteczko nad Dunajcem, kryje ślady średniowiecznej metropolii z czasów Kazimierza Wielkiego. Jego kamienne mury, romański kościół i tajemnicze podziemia to żywe świadectwo epoki, gdy szlak bursztynowy przecinał Małopolskę. Gotowy na podróż w głąb polskiego średniowiecza?
Spis treści
Krypta starożytności: serce królewskiego szlaku
Pierwsze wzmianki o Wojniczu pochodzą z XII wieku, lecz najnowsze badania archeologiczne wskazują na ślady osadnictwa z VIII wieku n.e. Natomiast w XIV wieku miasto stało się centrum administracyjnym dóbr królewskich, czego dowodem jest dokument lokacyjny Kazimierza Wielkiego z 1379 roku. Ostatecznie, w 2023 r. pod rynkiem odkryto pozostałości średniowiecznego ratusza z unikalnym systemem piwnic – dowód na istnienie rozwiniętej infrastruktury miejskiej już w okresie piastowskim.
Architektoniczne skarby: od romańskich fundamentów po renesansowe fasady
Centralnym punktem Wojnicza jest kościół św. Leonarda z XII wieku, w którego murach zachowały się romańskie biforia i gotyckie freski. Podczas remontu w 2021 r. odsłonięto tam kamienne fundamenty poprzedniej świątyni z X wieku. Nieopodal wznosi się renesansowy zamek Tarłów, zbudowany z czerwonego piaskowca, który w XVI wieku pełnił rolę skarbca koronnego. Wykopaliska ujawniły też fragmenty drewnianej palisady z czasów pierwszych Piastów.
Tajemnice i legendy: skarbiec templariuszy i podziemne korytarze
Miejscowe podania mówią o złocie zakonu templariuszy ukrytym w podziemiach zamku. Choć historycy odrzucają ich obecność w regionie, w 2019 r. odkryto tu unikalną monetę z krzyżem maltańskim z XIII wieku. Prawdziwą zagadką pozostaje sieć średniowiecznych tuneli łączących rynek z klasztorem – podczas prac konserwatorskich w 2022 r. natrafiono na dobrze zachowany skórzany pas kupiecki z metalowymi okuciami.
Życie w cieniu królewskich murów
Dziś Wojnicz to miejsce, gdzie w odrestaurowanych piwnicach organizuje się wystawy o archeologii średniowiecza, a w murach zamku działa pracownia konserwacji zabytków. Dzięki skanowaniu 3D udało się zrekonstruować wygląd XV-wiecznego ratusza. Nie przegap Multimedialnego Muzeum Szlaku Bursztynowego, gdzie hologramy kupców opowiadają historie o handlu między Bałtykiem a Morzem Czarnym.
Wojnicz czeka tylko godzinę drogi od Krakowa. Tu każdy kamień opowiada o czasach, gdy miasta były twierdzami, a kupieckie karawany kształtowały historię Europy. Spakuj mapę i latarkę – średniowiecze wciąż tu oddycha pod warstwą współczesnego asfaltu. Twoja podróż przez wieki zaczyna się… wraz z kolejnym krokiem na bruku królewskiego traktu.
