Bałtyk i wieloryby – duet zaskakujący jak śledź na sushi. A jednak co jakiś czas któryś z tych oceanicznych kolosów wpada z wizytą nad nasze wybrzeże. Czy to zwiastun trwałej zmiany, czy tylko błąd w nawigacji? Eksperci komentują, a my przyglądamy się faktom.
„Te wielkie, największe nawet wieloryby były obserwowane u nas w Bałtyku od średniowiecza” – dr Iwona Pawliczka, Stacja Morska UG w Helu (źródło: wywiad dla TOK FM, luty 2024)
Spis treści
Sensacja z kwietnia 2024: Bałtycki hit sezonu!
4 kwietnia 2024 firma „Rejsy na foki Gdańsk — Świbno” opublikowała nagranie, które rozpaliło media: wieloryb wynurza się, wykonuje potężne oddechy i wyrzuca fontanny wody na wysokość ponad pięciu metrów. Właściciel firmy, Piotr Larbi, udostępnił film w mediach społecznościowych. Ekspertka dr Iwona Pawliczka potwierdziła w rozmowie z portalem gdansk.pl, że to bez wątpienia wieloryb – choć jego gatunku i dokładnych rozmiarów nie udało się ustalić.
„Nagranie przedstawia bez wątpienia wieloryba, choć nie jestem w stanie określić dokładnie jego gatunku ani rozmiarów” – dr Iwona Pawliczka, Stacja Morska UG w Helu (źródło: wywiad dla gdansk.pl, kwiecień 2024)
„Wieloryb pokazał się nam 5 razy. Widok niesamowity. Nasz Bałtyk zadziwia!” – załoga rejsu Gdańsk Świbno (źródło: relacja na Facebooku firmy Rejsy na Foki Gdańsk Świbno, kwiecień 2024)
Wieloryby w Bałtyku – tylko przejazdem?
Choć brzmi to jak fake news, wieloryby naprawdę odwiedzają Bałtyk. Historia zna takie przypadki – żywe i martwe osobniki widywano tu od średniowiecza. Ale żaden z nich nie został na dłużej. Dlaczego? Bo Bałtyk to dla wielorybów jak kawalerka z widokiem na parking – ciasno, płytko, słono tylko trochę i jedzenia jak na lekarstwo.
Luty i marzec 2024 – dramatyczne obserwacje i akcje ratunkowe
Luty 2024 – młody humbak zaplątuje się w sieci u wybrzeża Międzyzdrojów. Rusza zmasowana akcja ratunkowa: WOPR, strażacy, ratownicy morscy, WWF Polska i Woliński Park Narodowy. Po godzinie – sukces. Humbak odpływa o własnych siłach.
Marzec 2024 – prawdopodobnie ten sam osobnik widziany w Kanale Piastowskim koło Świnoujścia. Kilka dni później – obserwacja wielkiego ssaka 17 km od ujścia Wisły przez firmę „Rejsy na foki Gdańsk — Świbno”.
Miasto Świnoujście apeluje o zgłaszanie obserwacji.
„Zwracamy się z gorącą prośbą o zgłaszanie wszelkich obserwacji tego wspaniałego morskiego wędrowca” – komunikat Urzędu Miasta Świnoujście z 1.03.2024
Niemcy i Dania zostają oficjalnie poinformowane przez WWF.
„Zarówno Dania, jak i Niemcy są poinformowane o obecności wieloryba w wodach Bałtyku” – Agnieszka Veljković, WWF Polska (źródło: portal Onet.pl, 1.03.2024)
Bałtyk dla wieloryba: tor przeszkód, nie dom
„Płytkość, brak zasobów pokarmowych i niskie zasolenie to warunki niesprzyjające wielorybom” – dr Iwona Pawliczka (źródło: TOK FM, luty 2024)
Humbak potrzebuje dziennie nawet tony pokarmu. W Bałtyku – to niemal niewykonalne. Ryzyko kolizji ze statkami, sieci rybackie i mała przestrzeń czynią z naszego morza środowisko nieprzyjazne dla takich olbrzymów.
Czy Bałtyk się zmienia?
Zmiany klimatu mogą podnieść temperaturę wody i przynieść nowe gatunki ryb. Ale to nie wystarczy. Bałtyk to nadal morze płytkie, słabo zasolone i przeciążone działalnością człowieka: eutrofizacja, ruch statków, przełowienie i zanieczyszczenie wód nie pomagają.
Co możemy zrobić?
Nie liczyć na stałą obecność wielorybów – ale dbać o to, co już mamy. Foki szare, morświny, dorsze i śledzie też zasługują na czyste morze.
Jak pomóc:
- ograniczyć plastik i śmieci trafiające do morza,
- wspierać zrównoważone rolnictwo,
- wybierać ryby z certyfikatem MSC,
- wspierać WWF i lokalne inicjatywy,
- zgłaszać obserwacje nietypowych zwierząt.
Wieloryb w Bałtyku? Na razie to hit jednego sezonu
Obserwacje są ekscytujące, ale nie zwiastują kolonizacji. Wieloryby to wciąż rzadcy goście. Dlatego zamiast planować safari na humbaka, lepiej skupić się na ochronie Bałtyku jako ekosystemu.
Bo jeśli zdarzy się kolejna taka wizyta, dobrze byłoby, żeby nasz Bałtyk był choć trochę bardziej gościnny – nawet jeśli nadal nieidealny na stałe zamieszkanie dla gigantów oceanów.
